Motor sürücüsüne hangi amperde sigorta takmalıyım?
Sigorta değeri sürekli akımın 1,25-1,50 katıdır: 15 A çeken bir uygulamada yaklaşık 20 A. Karakter ve kablo kesiti değer kadar belirleyicidir.
Sigorta değeri, yük altında ölçülen sürekli akımın 1,25–1,50 katı seçilir. 15 A sürekli çeken bir uygulamada bu yaklaşık 20 A'lık bir sigorta demektir. Değer kadar önemli olan iki şey daha vardır: sigortanın zaman-akım karakteri kalkış darbesini atmadan geçirmeli, kablo kesiti de sigortanın geçirdiği akımı taşıyabilmelidir.
Değeri belirleyen üç girdi
- Yük altındaki sürekli akım. Pens ampermetreyle ölçün, etikete güvenmeyin.
- Kalkış darbesi. Kalkış akımı tipik olarak nominal akımın 5-8 katı ve 0,5-3 saniye sürelidir. Sigortanın zaman-akım eğrisi bu darbeyi atmadan geçirmelidir.
- Kablo kesiti. Sigorta kabloyu korur, sürücüyü değil. Kesit, sigortanın geçirdiği akımı güvenle taşıyabilmelidir. Kesiti sigortaya göre değil, sigortayı kesite göre sınırlayın: kabloyu değiştirmeden sigorta büyütmek, koruma zincirindeki en zayıf halkayı kablonun kendisi yapar.
Hesap ve örnekler
| Ölçülen sürekli akım | Sigorta aralığı | Tipik karşılığı |
|---|---|---|
| 10 A | 12,5-15 A | Küçük kapak, perde, aktüatör |
| 15 A (KS250 tam kapasite) | 19-22 A | Orta boy vinç, lift hareketi |
| 25 A | 31-37 A | Ağır hizmet, PT500 sınıfı yük |
Aralığın alt ucu sabit yükler, üst ucu sık kalkış yapan yükler içindir. Hesap standart bir sigorta değerine denk gelmiyorsa büyüğe değil, küçüğe yuvarlayın: küçük sigorta gereksiz atarsa fark edersiniz, büyük sigorta ise sessizce korumasız bırakır. Aynı hattan birden fazla yük besliyorsanız her yüke ayrı sigorta koyup ana hatta tek bir üst sigorta bırakmak, arıza anında hangi kolun sorunlu olduğunu ayırt etmenizi sağlar.
Karakter ve konum, değerden az önemli değil
ATO/bıçak tipi sigortalar genellikle hızlı atan karakterdedir ve motor kalkış darbesinde gereksiz yere atabilir. Motor yüklerinde yavaş atan (T/TT) karakter ya da kalkış darbesini kapsayan bir zaman-akım eğrisi seçin; hızlı ve yavaş atan sigorta farkı tam bu noktada işe yarar. Sigortayı besleme kaynağına mümkün olduğunca yakın, tercihen akü kutbundan çıkan ilk noktaya yerleştirin; korunması gereken şey aradaki kablonun tamamıdır.
Bu hesabın işe yaramadığı durumlar
Sigorta bir aşırı yük koruması değil, kısa devre ve yangın korumasıdır. Sürücünün kendi akım limiti ya da termal koruması yoksa, doğru seçilmiş bir sigorta bile modülün sürekli sınırda çalışıp yaşlanmasını engellemez; sigorta atmadan da sürücü bozulabilir. Sigorta tekrar tekrar atıyorsa değeri büyütmek çözüm değildir: değeri büyütmek yalnızca kabloyu korumasız bırakır ve bir sonraki arızayı daha pahalı hâle getirir. Önce mekanik sıkışma, sargı kaçağı, sürtünen ve şaseye değen kablo, gevşek bağlantı gibi gerçek nedenleri eleyin. Yaşlanmış bir sigorta da tekrarlayan kalkış darbeleriyle yorulup nominal akımın altında atmaya başlayabilir; yıllardır yerinde duran bir sigortayı şüpheli listesinden çıkarmayın.
Ne yapmalı
Sürekli akımı yük altında ölçün, 1,25-1,50 ile çarpın, çıkan değere en yakın standart sigortayı alın ve kablo kesitini bu sigorta değerine göre doğrulayın. Sigortayı kabloyla birlikte seçin, ayrı ayrı değil. Montajdan sonra ilk birkaç çevrimde sigorta yuvasının ısınıp ısınmadığını kontrol edin; ısınan bir yuva, değer doğru olsa bile temas problemi demektir ve gevşek yuva zamanla hem eriyip hem yanlış zamanda atar.
Konunun tamamı: DC Motor Sürücü Seçim Rehberi