Kalıcı Mıknatıslı DC Motor (PMDC)
Stator alanını mıknatısla üreten fırçalı DC motordur. Devir gerilimle, tork akımla doğrusal değişir; PWM ile açık çevrim hız ayarı çoğu uygulamada yeterlidir.
Kalıcı mıknatıslı DC motor (PMDC), stator alanını sargı yerine kalıcı mıknatıslarla üreten fırçalı DC motor tipidir. Alan sabit olduğu için devir uygulanan gerilimle, tork ise armatür akımıyla neredeyse doğrusal değişir. Otomatik kapı, aktüatör ve küçük vinç uygulamalarında en sık karşılaşılan tip budur ve standart bir H-köprü çıkışıyla sorunsuz sürülür.
Davranışı iki sabit özetler
Alan akımı olmadığı için davranışı iki sabitle özetlenebilir: devir başına üretilen gerilimi veren EMK sabiti ve amper başına torku veren tork sabiti. Bu yüzden PWM ile ortalama gerilimi yarıya indirdiğinizde boşta devir de kabaca yarıya iner; tork ise akım sabit kaldığı sürece korunur.
Pratik sonuçları:
- Açık çevrim hız ayarı yeterince öngörülebilirdir; çoğu uygulamada enkoder gerekmez.
- Rotor durduğunda hız sıfırlandığı için zıt EMK de sıfırlanır ve akım yalnız sargı direnciyle sınırlanır; stall akımı çok yükselir.
- Yavaşlarken motor jeneratör gibi davranır ve besleme hattına enerji geri iter.
Sürücüyü zorlayan an
PMDC'de sürücüyü zorlayan an, motorun döndüğü an değil dönemediği andır. Yük sıkıştığında veya mekanik sınıra dayandığında zıt EMK kaybolur ve akım yalnızca sargı direncinin izin verdiği seviyeye kadar tırmanır. Bu yüzden seçim sürekli akımın yanında akım eşikli durdurma ve pik akım penceresi üzerinden yapılır; boşta ölçülen akım seçim için hiçbir şey söylemez.
Seri sargılı tiple farkı
| Özellik | Kalıcı mıknatıslı | Seri sargılı |
|---|---|---|
| Kalkış torku | Akımla doğrusal | Akımın karesiyle; çok yüksek |
| Yön değiştirme | Besleme polaritesini çevirmek yeter | Yalnız alan veya armatür uçları çevrilir |
| Yük kalkarsa | Devir gerilimle sınırlı kalır | Devir kontrolsüz yükselebilir |
| PWM ile hız ayarı | Öngörülebilir | Yüke çok bağımlı |
Sahada sık yapılan hata
12 V ve 24 V sistemlerde aynı motor gövdesi farklı sargılarla üretilebilir; etiketteki nominal gerilimi mutlaka doğrulayın. 12 V motoru 24 V beslemede sürücü üzerinden hız kısarak çalıştırmak ısı ve fırça ömrü açısından güvenli bir yöntem değildir: ortalama gerilim yarıya inse de akım dalgalanması büyür, fırça ile kolektör arasındaki aşınma hızlanır ve sürücünün herhangi bir nedenle tam doluluğa geçmesi motora doğrudan tam gerilimi uygular.
PMDC'nin yetmediği durumlar
Alan sabit olduğu için devri nominalin üzerine çıkarmanın kolay bir yolu yoktur; sargı motorlarda kullanılan alan zayıflatma yöntemi burada geçersizdir. Çok yüksek kalkış torku isteyen ırgat ve marş tipi işlerde de doğal seçim değildir. Fırça ve kolektör aşınan parçalardır: tozlu ortamda ve sık yön değiştiren düzeneklerde bakım aralığı kısalır, aşınma tozu izolasyonu bozar. Ayrıca fırça kıvılcımı elektriksel gürültü üretir; aynı panoda hassas bir alıcı veya sensör varsa bu gürültünün bastırılması ayrı bir iş kalemidir.
Ne yapmalı
Motor etiketindeki gerilimi besleme gerilimiyle eşleyin, sürücüyü yükte ölçülen sürekli akıma göre seçin ve mekanik sınıra dayanan bir düzenekte akım eşikli durdurmayı mutlaka devreye alın. Ölçümü boşta değil, gerçek yükle ve düzenek tam kurulduktan sonra yapın.
Bu terimin kullanıldığı bağlam: DC Motor Sürücü Seçim Rehberi