Seri Sargılı DC Motor (Series-Wound)
Alan sargısı armatürle seri bağlı DC motordur. Kalkışta çok yüksek tork üretir; yük kalkarsa devir kaçar ve polarite çevirmek yön değiştirmez.
Seri sargılı DC motor, alan sargısı armatürle seri bağlı olan DC motor tipidir. Aynı akım hem alanı hem armatürü beslediği için kalkışta çok yüksek tork üretir, buna karşılık yük kalktığında devir tehlikeli biçimde yükselebilir. Marş motoru, ırgat ve bazı kaldırma düzeneklerinde karşınıza çıkar; standart bir DC sürücüyle beklediğiniz gibi davranmaz.
Tork neden bu kadar yüksek
Tork kabaca akımın karesiyle büyür; bu yüzden ağır yükü kaldırmakta üstündür ama akım da hızla tırmanır. Kalkış anında çekilen akım nominal değerin tipik olarak 5–8 katına ulaşabilir ve bu darbe yüke bağlı olarak 0,5–3 saniye sürer. Kalkış akımının kaç kat olacağı yükün ataletine ve sürtünmesine göre değişir; ölçmeden varsayım yapmayın.
Sürücü boyutlandırma
- Seçim ortalama akıma göre yapılmaz: Kalkış darbesine göre yapılır. Sürücünün pik akım penceresi bu darbeyi kapsamıyorsa koruma devreye girer veya güç katı zorlanır; sürekli akım ile pik akım ayrımını kart verisinden okuyun.
- Pencerenin süresi de değere kadar önemlidir: KS250'nin 45 A pik değeri 5 saniyelik, PT500'ün 40 A maksimum değeri 15 saniyelik pencere içindir. Kalkışı yavaş olan ağır yüklerde bu süre farkı tepe değerinden daha belirleyici olur.
- Boşta kaçma: Yük tamamen kalkarsa alan zayıflar ve devir kontrolsüz yükselebilir. Bu tip motorlar genellikle yüke doğrudan bağlı çalıştırılır; kayış kopması veya kavrama ayrılması gibi yükün aniden kalkabildiği aktarmalar uygun değildir.
Yön değiştirme neden farklı
Besleme polaritesini çevirmek alan ve armatür akımını birlikte ters çevirdiği için yön değişmez. Yön değiştirmek için alan veya armatür bağlantılarından yalnız birinin uçları çevrilmelidir. Bu nedenle standart bir H-köprü çıkışı seri sargılı motorda beklenen yön davranışını vermez; yön değişimi röle veya kontaktör grubuyla, alan uçlarını çapraz bağlayan ayrı bir kurguyla yapılır. Bu kurguda iki yön arasında elektriksel ve mekanik kilitleme zorunludur; iki kontaktörün aynı anda çekmesi kısa devre demektir.
Nerede uygun değildir
Hız kontrolü isteyen uygulamalar için zayıf bir seçimdir: aynı PWM doluluğunda yük değiştikçe devir belirgin kayar, çünkü alan da akımla değişir. Konumunu koruması gereken düzeneklerde de tercih edilmez. Bu tür işlerde alanı sabit olan kalıcı mıknatıslı motor hem daha öngörülebilir hem de sürücü tarafında çok daha basittir.
Sık yapılan hata: tezgâhta boşta deneme
Yeni bir motoru yüke bağlamadan tezgâhta çalıştırıp gözlemlemek diğer tiplerde zararsızdır; seri sargılı motorda değildir. Yük yokken devir hızla tırmanır ve bazı gövdelerde mekanik hasara kadar gider. Deneme yapacaksanız motoru en azından bir sürtünme yükü veya kendi aktarma organı üzerinden döndürün, kısa süreli ve akımı gözleyerek çalıştırın.
Ne yapmalı
Motorun tipini bağlantı kutusundaki uç sayısından doğrulayın: seri sargılı bir motorda alan ve armatür uçları ayrı çıkar, kalıcı mıknatıslı bir motorda ise yalnızca iki uç vardır. Yön değişimi gerekiyorsa kurguyu H-köprü üzerine değil, kilitlemeli kontaktör grubu üzerine kurun ve kalkış akımını gerçek yükle ölçtükten sonra boyutlandırın.
Bu terimin kullanıldığı bağlam: DC Motor Sürücü Seçim Rehberi