Kıyıcı Sürücü (Chopper Drive)
Sabit besleme gerilimini hızla kesip motora darbeler hâlinde uygulayarak ortalama armatür gerilimini ayarlayan sürücü türüdür; kaybı düşüktür.
Kıyıcı sürücü, sabit besleme gerilimini hızla kesip motora darbeler hâlinde uygulayarak ortalama armatür gerilimini ayarlayan sürücü türüdür. Anahtar ya tam açık ya tam kapalı olduğu için kaybı düşüktür; gerilim sıfırdan başlayarak yükseltilebildiği için kalkışı doğal olarak yumuşaktır. Elektronik DC motor sürücü modülleri ağırlıklı olarak bu prensiple çalışır.
Ortalama gerilim nasıl belirlenir
Kıyıcı adı, sürekli bir gerilimi zaman ekseninde kıyarak ortalamasını değiştirmesinden gelir. Uygulanan darbelerin genişliği arttıkça motorun gördüğü ortalama gerilim yükselir, hız artar. Motor sargısı bir bobin gibi davranır ve bu darbeleri filtreleyerek nispeten düzgün bir akıma çevirir; motor darbeleri tek tek değil, ortalamayı görür. Bu yöntemin gerilim düşürmekten neden üstün olduğu doğrudan verimle ilgilidir. Darbeler arasında akımın ne kadar düştüğü motorun endüktansına ve anahtarlama frekansına bağlıdır; endüktans küçük ya da frekans düşükse akım dalgalanması büyür, motor aynı işi daha çok ısınarak yapar.
Verim üstünlüğü nereden geliyor
Anahtar kapalıyken üzerinden akım geçmez, açıkken üzerinde neredeyse gerilim kalmaz. Her iki durumda da gerilim ile akımın çarpımı küçüktür, dolayısıyla kayıp yalnız kanal direncinde ve geçiş anlarında oluşur. Aynı hız düşüşünü seri direnç ya da lineer sürüşle yapmaya kalksanız, düşürülen gerilim doğrudan ısıya dönerdi; yarı hızda çalışan bir motorun enerjisinin yarısını dirençte yakmak hem verimsizdir hem soğutma problemi yaratır.
Kalkış davranışı ve rampa
Kıyıcı yapının ikinci doğal faydası kalkıştadır. Gerilim sıfırdan başlayarak yükseltilebildiği için akım darbesi sınırlı kalır; bu yüzden DC sürücüler için ayrı bir yumuşak yol verici genellikle gerekmez. Rampa süresini ayarlayabilen modüllerde bu davranış kullanıcı kontrolüne açılır: PT500'de RMP potu rampayı, HIZ potu hedef hızı belirler. Rampanın ne kadar ayarlanacağı yükün ataletine ve mekanik zincirin boşluğuna bağlıdır.
Frekans seçiminin takası
| Frekans | Kazanç | Bedel |
|---|---|---|
| Düşük | Anahtarlama kaybı ve ısı düşer | Duyulabilir uğultu, akım dalgalanması artar |
| Yüksek | Motor sessizleşir, akım daha düzgün | Anahtarlama kaybı ve ısınma artar |
Doğru nokta motorun endüktansına ve uygulamanın gürültü toleransına göre değişir; frekansın nasıl seçildiği tek bir sayıya indirgenemez.
Kıyıcının çözmedikleri
- Sabit hız garantisi vermez. Geri besleme yoksa yük arttığında devir düşer; kıyıcı yalnızca ortalama gerilimi sabit tutar, devri değil.
- Tork düşük hızda azalabilir. Hızı düşürmenin torku nasıl etkilediği yükün karakterine bağlıdır; kaldırma uygulamalarında bu ayrım kritiktir.
- Soğutma zayıflar. Kendi fanıyla soğuyan motorlarda düşük devir, soğutmanın da düşmesi demektir; uzun süre yavaş çalıştırmak sargıyı ısıtır.
- Gürültü üretir. Hızlı anahtarlama, motor kablosu üzerinden yayılan girişimin kaynağıdır; kablo burma ve ayrım kuralları bu yüzden geçerlidir.
Uygulamada yapmanız gereken şudur: rampayı yükün kalkışını zorlamayacak kadar uzun, iş temposunu bozmayacak kadar kısa ayarlayın, frekansı ısı ve ses arasında dengeleyin, ardından sistemi yükte çalıştırıp sürücü sıcaklığını elle kontrol edin. Devir kararlılığı kritikse çözümü kıyıcının ayarlarında aramayın; gereken şey geri besleme eklemek veya geri beslemeli bir modüle geçmektir.
Bu terimin kullanıldığı bağlam: DC Motor Sürücü Seçim Rehberi