Vinç kumandası kaç kanallı olmalı?
Kanal sayısı bağımsız hareket sayısına eşittir: sabit caraskalda 2, rayda yürüyen vinçte 4, köprülü vinçte 6 kanal tipik. Yardımcı fonksiyon da kanal yer.
Kanal sayısı, kumandanın kaç bağımsız hareketi sürebileceğini belirler. Yukarı/aşağı gibi zıt yönler tek kanalda çift yönlü çalışır, bu yüzden yön sayısı değil hareket sayısı esastır. Pratikte sabit caraskal için 2, rayda yürüyen vinç için 4, köprülü vinç için 6 kanal tipiktir.
Makine tipine göre tipik kanal sayısı
- 2 kanal: sabit caraskal, balkon vinci (yukarı, aşağı)
- 4 kanal: rayda hareketli vinç (yukarı, aşağı, ileri, geri)
- 6 kanal: köprülü vinç (kaldırma, uzun araba, kısa araba)
Bu listeyi makinenin adına bakarak değil, panonun kapağını açıp kontaktör gruplarını sayarak doğrulayın. Kaç ayrı kontaktör çifti varsa kumandanın karşılaması gereken hareket sayısı odur; makine kataloğundaki tanım çoğu zaman eskimiş olur. Dört kanalın gerektiği durumlar ile altı kanalın kullanıldığı uygulamalar ayrı ayrı anlatılıyor.
Hesabı büyüten üç durum
Şu üç durum, ilk bakışta çıkardığınız sayının üzerine ekleme yaptırır:
- Çift hızlı vinç: yavaş ve hızlı kademe ayrı komutlarla sürülüyorsa tek başına kaldırma iki kademe harcar.
- Yardımcı fonksiyonlar: korna, fren serbest bırakma, aydınlatma, mıknatıs veya kova kapağı. Bunlar hareket değildir ama kanal tüketir.
- İkinci caraskal: aynı köprüde iki kaldırma varsa her biri kendi kanalını ister.
Sayımı somutlaştırmak gerekirse: rayda yürüyen, tek kaldırmalı ve sonradan korna eklenmiş bir vinçte kaldırma, yürüme ve korna ayrı ayrı sayılır. Yardımcı fonksiyonu "nasıl olsa kullanmayız" diyerek listeden çıkarmak, altı ay sonra alıcı değiştirmenin en sık sebebidir. Listeyi operatörle birlikte çıkarın; panoyu kuran kişinin bilmediği bir kullanım alışkanlığı çoğu zaman ondan çıkar.
İhtiyaçtan bir kanal fazlası
Sonradan korna, fren veya aydınlatma eklemek isteyebileceğiniz için ihtiyacınızdan bir kanal fazlasını almak, kumandayı komple değiştirmekten ucuzdur. Fark sipariş anında tek bir model basamağıdır; sonradan büyütmek ise hem alıcıyı hem vericiyi hem de pano içindeki kablolamayı yeniden yapmak demektir. Kanal sayısının sonradan artırılıp artırılamayacağı setin yapısına bağlıdır ve cevap çoğu durumda alıcı değişimidir.
Kanal sayısının çözmediği şeyler
Kanal, kumandanın hangi komutu göndereceğini belirler; o komutun ne kadar akım süreceğini belirlemez. Doğru kanal sayısını seçtiğiniz hâlde röle kontağını taşıyamayacağı bir motora doğrudan bağlarsanız çıkış yine zorlanır. Aynı şekilde kanal artırmak menzil kazandırmaz, koruma sınıfını yükseltmez ve emniyet fonksiyonu üretmez: limit switch zinciri ve acil durdurma, kanal sayısından bağımsız olarak pano tarafında kurulur.
Mıknatıs, vakum kaldırıcı veya elektrikli kova gibi ekler ise kanal tüketmenin ötesinde kendi besleme devresini ister. Kumanda bunlara yalnızca komut verir, gücü taşımaz; besleme, koruma ve gerektiğinde kesinti anında tutma düzeneği ayrı kurulur. Aynı sınır fren serbest bırakma için de geçerlidir.
Sipariş öncesi son kontrol
Kontaktör çiftlerini sayın, yardımcı fonksiyonları listeye ekleyin, üstüne bir kanal koyun. Çıkan sayıyla sipariş verirken hangi kanalın hangi motora gideceğini kâğıda dökün ve aynı numaralandırmayı hem verici üzerine hem klemens etiketine işleyin. Devreye alırken her kanalı önce yüksüz olarak, sonra yük altında tek tek doğrulayın.
Kanal artırırken vericinin üzerindeki buton sayısının da arttığını hesaba katın. Eldivenli elle kullanılan bir kumandada butonlar sıklaştıkça yanlış basma ihtimali yükselir; bu yüzden gerçekten kullanılmayacak bir fonksiyonu listeye eklemek de bedelsiz değildir. Hedef, ihtiyaç kadar kanal ve üstüne tek bir yedek.
Konunun tamamı: Kablosuz Vinç Kumandası Seçim Rehberi