Türkiye'de kablosuz kumanda kullanmak için ruhsat veya frekans tahsisi gerekir mi?
Hayır; muafiyet kapsamındaki kısa mesafe cihazları için frekans tahsisi ve telsiz ruhsatnamesi aranmaz. Koşul, teknik ölçütler ekine uymaktır.
Hayır. Muafiyet kapsamındaki kısa mesafe cihazları için frekans tahsisi yapılmaz ve telsiz ruhsatnamesi aranmaz. Yürürlükteki çerçeve, 27 Kasım 2018 tarihli “Frekans Tahsisinden Muaf Telsiz Cihaz ve Sistemleri Hakkında Yönetmelik”tir. Muafiyet koşulsuz değildir: cihazın bant, güç ve görev döngüsü bakımından yönetmeliğin teknik ölçütler ekine uyması gerekir.
Muafiyetin kapsamı ve koşulları
Bu yönetmelik, daha önce yürürlükte olan Kısa Mesafe Erişimli Telsiz Cihazları (KET) Yönetmeliği ile Özel Telsiz Sistemleri Yönetmeliği'nin yerini almıştır. Kapsamdaki cihazlar için:
- Frekans tahsisi yapılmaz.
- Telsiz ruhsatnamesi ve kullanım ücreti aranmaz.
- Buna karşılık cihaz, yönetmeliğin teknik ölçütler ekinde tanımlı bant, maksimum güç, bant genişliği ve görev döngüsü sınırlarına uymak zorundadır.
Bu ölçütler büyük ölçüde CEPT'in ERC/REC 70-03 tavsiyesiyle uyumludur, ancak Avrupa tablolarındaki sayıları doğrudan Türkiye'ye atfetmeyin; bağlayıcı olan BTK'nın kendi teknik ölçütler ekidir. Endüstriyel kumandalarda yaygın olarak 433 MHz, 868 MHz ve 2,4 GHz bantları kullanılır; hangi bantta çalıştığınız sınırların da hangi satırdan okunacağını belirler. Sınırların tam değerini merak ediyorsanız ilgili mevzuatın kendi ekine bakın; ikinci elden aktarılan tablolara güvenmeyin.
Sorumluluk kimde? Cihazın muafiyet koşullarını sağladığını beyan etmek üreticinin veya piyasaya arz edenin işidir; kullanıcıya düşen, cihazı beyan edildiği hâlde kullanmaktır. Bu ayrım pratikte şuraya oturur: bant, çıkış gücü ve görev döngüsü tasarımla belirlenir ve sizin elinizde değildir; buna karşılık anten, montaj ve besleme koşulları sizin elinizdedir ve bunları değiştirmek beyanı geçersiz kılabilir.
Muafiyet koruma vermez
Muafiyet aynı zamanda koruma vermez. Lisanssız bir bantta çalışırsınız; aynı bantta yayın yapan başka bir cihaz sizi bozarsa bu bir mevzuat ihlali değildir ve şikâyetle çözülmez. Sistemin girişime karşı dayanıklılığı tasarımdan gelmek zorundadır. Pratik sonucu şudur: yoğun sahalarda frekans atlamalı bir set, sabit tek kanallı bir sete göre daha az kesilir; görev döngüsü sınırı ise sürekli komut gönderen kumandalarda tasarımın gerçek kısıtıdır ve menzilden önce onu düşünmek gerekir.
Satın alırken ve kurarken ne kontrol edilir
| Kontrol | Ne aranır | Yoksa |
|---|---|---|
| Uygunluk beyanı | Uygulanan standart numarası ve sürümü | Uygunluk varsayılmaz |
| CE işareti | Ürün ve ambalaj üzerinde | Piyasaya arz sorunlu |
| Çalışma bandı | Kılavuzda beyan edilen bant | Muafiyet kapsamı belirsiz |
| Anten | Üreticinin verdiği anten ve konnektör | Beyan geçersizleşebilir |
| Kılavuz | Kurulum ve eşleştirme prosedürü | Kabul testi yapılamaz |
Muafiyetin düştüğü durumlar
Kendi kendinize modül değiştirmek, anten büyütmek, harici yükselteç eklemek veya çıkış gücünü artırmak muafiyeti geçersiz kılar; bu noktadan sonra cihaz üreticinin beyan ettiği ürün olmaktan çıkar ve sorumluluk size geçer. Aynı şey anteni kesip kısaltmak için de geçerlidir — üstelik menzili çoğu zaman düşürür. Ruhsat muafiyeti makine mevzuatını da kapsamaz: mevcut bir makineye kablosuz kumanda eklemek ayrı bir değerlendirme doğurabilir.
Kısacası ruhsat peşinde koşmayın, belge peşinde koşun. Setin uygunluk beyanını satın alırken isteyin ve makine dosyasında saklayın, çalışma bandını kılavuzdan not edin, donanıma dokunmayın. Bu üç adımı yapan bir işletme, denetimde de sahada da sorulan sorunun cevabını elinde tutar.
Konunun tamamı: 433 MHz mi, 2.4 GHz mi?