# Stop kategorisi 0 ile kategorisi 1 arasındaki fark nedir?

> IEC 60204-1'de Kategori 0 enerjinin derhâl kesilmesiyle oluşan kontrolsüz durdurmadır. Kategori 1 önce kontrollü yavaşlatma yapar, makine durduktan sonra enerjiyi keser. Kategori 2 ise kontrollü durdurur ama enerjiyi korur. Acil durdurma fonksiyonu yalnızca Kategori 0 veya 1 olabilir; Kategori 2 acil durdurma olarak kullanılamaz.

- **İçerik tipi:** Sıkça Sorulan Soru
- **Kategori:** Vinç Kumandaları
- **Yazar:** AXI Teknoloji Mühendislik Ekibi, Endüstriyel Elektronik
- **Yayın tarihi:** 2026-08-02
- **Sayfa:** https://axiteknoloji.com/sss/stop-kategorisi-0-ve-1-farki

## Kısaca

- Kategori 0 enerjiyi anında keser, Kategori 1 önce kontrollü yavaşlatır sonra keser.
- Kategori 2 enerjiyi koruduğu için acil durdurma olarak kullanılamaz.
- Frenin enerji kesilince kavradığı vinçlerde Kategori 0 en yalın ve güvenilir seçimdir.

Fark, **enerjinin ne zaman kesildiğindedir**.

- **Kategori 0:** tahrik enerjisi anında kesilir. Duruş, sistemin kendi sürtünmesi ve mekanik freniyle gerçekleşir — yani *kontrolsüz* duruştur. Basit, en az bileşene bağlı ve bu yüzden en güvenilir mimaridir.
- **Kategori 1:** tahrik önce kontrollü şekilde yavaşlatılır (örneğin invertörün rampasıyla), makine durduğu **doğrulandıktan sonra** enerji kesilir. Duruş mesafesi kısalır ve mekanik zorlanma azalır, ancak yavaşlatma işlevinin kendisi de güvenlik zincirinin parçası hâline gelir.
- **Kategori 2:** kontrollü durdurma yapılır ama enerji kesilmez. Üretim durdurma için uygundur, **acil durdurma için değildir**.

Kaldırma makinelerinde seçim genellikle yükün davranışıyla belirlenir. Enerji kesilince frenin mekanik olarak kavradığı bir vinçte Kategori 0 doğru ve yalın seçimdir. Büyük ataletli yatay hareketlerde ise ani enerji kesme yükü salındırabileceği için Kategori 1 tercih edilebilir.

Bu tanımlar genel standart bilgisidir; makinenizin hangi kategoriyi uygulaması gerektiği risk değerlendirmesiyle, elektriksel gerekler ise EN IEC 60204-32 kapsamında belirlenir.

Konunun tamamı: [Kablosuz kumanda kurulumu: eşleştirme, röle, güvenlik](/blog/kablosuz-kumanda-eslestirme-role-baglanti)

---

Kaynak: AXI Teknoloji — https://axiteknoloji.com/sss/stop-kategorisi-0-ve-1-farki
Son güncelleme: 2026-08-02