# Shoot-through nedir, dead-time neden gereklidir?

> Shoot-through, H-köprüsünde aynı bacaktaki üst ve alt anahtarın bir an için birlikte iletime geçmesidir; besleme ile şasi arasında kısa devre oluşur ve yüksek akım darbesi transistörleri tahrip edebilir. Dead-time, PWM kenarları arasına konan ölü süredir ve silisyum anahtarlarda tipik olarak 100–300 ns'dir.

- **İçerik tipi:** Sıkça Sorulan Soru
- **Kategori:** DC Motor Sürücüleri
- **Yazar:** AXI Teknoloji Mühendislik Ekibi, Endüstriyel Elektronik
- **Yayın tarihi:** 2026-08-02
- **Sayfa:** https://axiteknoloji.com/sss/shoot-through-dead-time-nedir

## Kısaca

- Shoot-through aynı bacaktaki iki anahtarın eş zamanlı iletimiyle oluşan besleme–şasi kısa devresidir.
- Silisyum anahtarlarda dead-time tipik olarak 100–300 ns'dir ve bu sürede akım gövde diyodundan akar.

Sorun anahtarların ideal olmamasından çıkar: bir MOSFET kapanma komutunu aldıktan sonra tam kesime geçmesi sıfır zaman almaz. Üst anahtara kapan, alt anahtara aç komutu aynı anda verilirse üst anahtar hâlâ kısmen iletimdeyken alt anahtar açılır ve iki uç arasında düşük dirençli bir yol oluşur.

Sonuçları:

- Yüzlerce ampere ulaşabilen kısa akım darbesi ve ani jonksiyon ısınması.
- Besleme hattında gürültü, bara kondansatöründe aşırı zorlanma.
- Tekrarlandıkça kümülatif yorulma ve nihayetinde anahtarın kısa devre olarak arızalanması.

Çözüm, bir anahtarı kapatıp diğerini açmadan önce kısa bir **ölü süre** beklemektir. Bu sürede her iki anahtar da kesimdedir ve motor endüktansındaki akım MOSFET'in **gövde diyodu** üzerinden serbest dolaşır. Bu yüzden gövde diyodunun ters toparlanma davranışı önemlidir: yavaş toparlanan bir diyot hem anahtarlama kaybını hem de shoot-through riskini artırır.

Dead-time gerekenden uzun seçilirse çıkış gerilimi bozulur ve tork dalgalanması artar; bu yüzden ölü süre güvenlik ile doğruluk arasında dengelenir. Kullanıcının ayarlayacağı bir parametre değildir, sürücü tasarımında belirlenir.

Konunun tamamı: [DC Motor Sürücü Seçim Rehberi](/blog/dc-motor-surucu-secim-rehberi)

---

Kaynak: AXI Teknoloji — https://axiteknoloji.com/sss/shoot-through-dead-time-nedir
Son güncelleme: 2026-08-02