Motor sürücüsünde ne kadar emniyet payı bırakmalıyım?
Ölçülen sürekli akım, sürücünün sürekli değerinin %70-80’ini geçmemeli: KS250’de 10-12 A, PT500’de 21-24 A. Kısa süreli pik değerleri emniyet payı sayılmaz.
Yük altında ölçülen sürekli akım, sürücünün sürekli değerinin yaklaşık %70-80'ini geçmemelidir. KS250'nin 15 A değerinde bu 10-12 A, PT500'ün 30 A değerinde 21-24 A'lık bir çalışma noktası demektir. Kalan pay sıcaklık artışı, mekanik yaşlanma ve mevsimsel yük değişimleri içindir; konfor değil, fizik gereğidir.
Neden pay bırakılır
İletim kaybı P = I² x R ile büyüdüğü için akımda %20'lik bir artış kayıpta yaklaşık %44'lük artış demektir. Ayrıca yarı iletkenlerin direnci sıcaklıkla artar; sıcaklık yükseldikçe kayıp artar, kayıp arttıkça sıcaklık daha da yükselir. Bu döngü, sınırda seçilmiş bir modülün neden bir süre sorunsuz çalışıp sonra aniden kararsızlaştığını açıklar. Pay bırakmanın ikinci gerekçesi ölçümün kendisidir: sahada aldığınız akım değeri tek bir gün, tek bir yük ve tek bir sıcaklıkta geçerlidir. Payı, ölçemediğiniz koşullar için ayırdığınız yer olarak düşünün.
Payı belirlerken şunları hesaba katın
- Ortam sıcaklığı: Sıcak ortamda aynı kayıp daha yüksek iç sıcaklık üretir; payı genişletin. Sıcaklık deratingi tam olarak bunun adıdır.
- Çalışma çevrimi: Sürekli çalışan bir uygulamada pay, günde birkaç kez çalışan bir uygulamaya göre daha büyük olmalıdır; ısı birikmesi zamanla oluşur.
- Mekanik yaşlanma: Rulman, kızak ve mafsallar zamanla direnç kazanır; ilk günkü akım üç yıl sonraki akım değildir.
- Mevsim: Soğuk havada gres kıvamlaşır, kalkış akımı yükselir; kış sabahının ilk hareketi günün en zorlu çevrimidir.
Modele göre hedef çalışma noktası
| Model | Sürekli değer | Hedef çalışma bandı |
|---|---|---|
| ST42 (kanal başına) | 4 A | 3 A civarı |
| KS250 | 15 A | 10-12 A |
| PT500 | 30 A | 21-24 A |
Uygulamada: ölçülen sürekli akım 12 A ise KS250'nin üst sınırındasınız demektir; sıcak ortam, sürekli çalışma veya mekanik yaşlanma bekleniyorsa PT500'e geçmek daha güvenlidir. 8-10 A civarındaysa KS250 rahat çalışır.
Payın yanlış hesaplandığı durumlar
Pik değerlerini emniyet payı olarak saymayın; onlar yalnızca kısa darbeler içindir. KS250'nin 45 A pik değeri 5 saniyelik, PT500'ün 40 A maksimumu 15 saniyelik bir sınırdır ve bu süreler dolduğunda modül korumaya girebilir. İki değeri karıştırmak, sınırda bir seçimi kâğıt üzerinde geniş paylı göstermenin en sık yoludur. Rotorun kilitlenebildiği uygulamalarda ise yüzde hesabı tek başına yetmez; orada akım limiti ve mekanik sınırlama devreye girmelidir. Yüzde kuralı ayrıca çok kısa ve çok seyrek çalışan bir hareket için gereğinden katıdır: günde birkaç saniye çalışan bir kapak mekanizmasında modül ısınmaya vakit bulamaz, orada belirleyici olan kalkış darbesidir.
Ne yapmalı
Akımı en zorlu çevrimde, sıcak günde ve mümkünse yaşlanmış mekanikle ölçün; en iyi günün ölçümüne göre seçim yapmayın. Çıkan değeri modelin sürekli akımına bölün: oran 0,8'i geçiyorsa bir üst modele çıkın, 0,7'nin altındaysa rahatsınız demektir. Kurulumdan sonra bu oranı yılda bir kez tekrar ölçün; akımın zamanla nasıl kaydığı, mekanik bakım ihtiyacının en erken göstergesidir.
Konunun tamamı: DC Motor Sürücü Seçim Rehberi