Motor kablosu neden burularak çekilmeli?
Gidiş ve dönüş iletkenlerinin manyetik alanları birbirini götürür; burmak bu iptali her adımda tekrarlayarak yayılan ve alınan gürültüyü azaltır.
Motor kablosu, gidiş ve dönüş iletkenlerinde akım ters yönde aktığı ve ürettikleri manyetik alanlar birbirini götürdüğü için burularak çekilir. İki teli burmak bu iptali her burgu adımında tekrarlar; yayılan gürültü ciddi biçimde azalır. Aynı sebeple burulmuş çift, dışarıdan gelen manyetik girişime karşı da daha dayanıklıdır.
Gürültü nereden çıkıyor
Fırçalı DC motorda fırça arkı geniş bantlı gürültü üretir, anahtarlamalı sürücü ise hızlı akım değişimleri yaratır. Düz paralel çekilen iki kablo, aralarındaki alan tek yönlü kaldığı için verimli bir anten gibi davranır. Kablonun kendisi kaynak değildir ama yayıcıdır; bu yüzden çözüm de kablo geometrisinde aranır. Sorunun tipik belirtisi, motor çalıştığı anda kumandanın kesilmesi, analog referansın oynaması veya yakındaki bir sayıcı ya da sensörün yanlış okuma vermesidir.
Burma neyi çözer
- Yayılan gürültü: Her burgu adımında alan yönü tersine döner, komşu adımla birbirini götürür.
- Alınan girişim: Dışarıdan gelen manyetik alan ardışık adımlarda zıt işaretli gerilim indükler, toplamı sıfıra yakınsar.
Pratikte nasıl uygulanır
Kesin bir adım sayısı vermek yerine şu ölçüte bakın: gidiş ve dönüş telleri kablonun her yerinde birbirine mümkün olduğunca yakın olmalı ve aradaki açıklık boyunca sabit kalmalıdır. Elle burarken eşit sıklık tutturmak zordur; kabloyu bir uçtan sabitleyip diğer uçtan çevirmek gözle bakıldığında düzenli görünen bir adım verir. Çok sıkı burmak da gerekmez: yalıtımı geren ve bakırı yoran bir burgu zamanla kopma riski yaratır.
- Motorun iki ucunu tek demet hâlinde ve düzenli adımlarla burun; besleme çiftini de aynı şekilde burun. Düzensiz, yer yer açılan bir burgu beklenen iptali vermez.
- Burguyu kablonun tamamına uygulayın. Klemense giren son karışta açılan teller, kazanılan faydanın önemli kısmını geri verir.
- Gidiş ve dönüşü ayrı güzergâhlardan geçirmeyin; ikisinin arasındaki alan büyüdükçe burmanın anlamı kalmaz.
- Motor kablolarını analog ve RF sinyal kablolarından en az 50 mm uzakta tutun; kaçınılmazsa 90° açıyla kesiştirin.
Burma yetmezse sıradaki adımlar
Burgu manyetik kuplajı azaltır, kapasitif kuplajı azaltmaz. Sorun sürüyorsa ekranlı kablo kullanın ve ekranı tek uçtan, tercihen sürücü tarafından topraklayın; iki uçtan topraklama toprak çevrimi ve 50/60 Hz girişim yaratır. Kaynağı bastırmak da mümkündür: motor uçlarına konan kondansatör veya ferrit bilezik fırça arkının ürettiği gürültüyü doğrudan azaltır.
Burmanın çözmedikleri
- Kötü şasi bağlantısı. Ortak dönüş direnci üzerinden binen gürültü kablo geometrisiyle ilgili değildir; önce şasi ve topraklama düzeltilir.
- Anten yanlış yerde. Burulmuş kablo bile alıcı antenine dayanmışsa gürültü tabanını yükseltir. Anteni motor kablosundan uzağa alın.
- Harici kaynaklar. İnvertör ve kaynak makinesi gibi kuvvetli kaynaklar karşısında burgu tek başına yeterli olmaz.
RF alıcılı kurulumlarda (ST42 ve PT500 uzaktan kumanda ile kullanılabilir) bu detaylar menzili doğrudan etkiler. Kablolamayı bitirdikten sonra motoru yükte çalıştırıp kumandanın en uzak çalışma noktasından tepki verdiğini kontrol edin; menzil motor dönerken kısalıyorsa sorun kablo güzergâhındadır.
Konunun tamamı: DC Motor Sürücü Seçim Rehberi