# Dither nedir ve oransal valfte histerezisi neden düşürür?

> Dither, oransal bobin akımına bilerek bindirilen küçük genlikli yüksek frekanslı bir salınımdır. Tipik olarak 100-400 Hz aralığında uygulanır ve spool'u sürekli mikro hareket halinde tutarak statik sürtünmeyi (stiction) kırar. Bu sayede valfin histerezisi %10 seviyelerinden %3'ün altına inebilir.

- **İçerik tipi:** Sıkça Sorulan Soru
- **Kategori:** Hidrolik & Oransal Kontrol
- **Yazar:** AXI Teknoloji Mühendislik Ekibi, Endüstriyel Elektronik
- **Yayın tarihi:** 2026-08-02
- **Sayfa:** https://axiteknoloji.com/sss/dither-nedir-oransal-valf-histerezis

## Kısaca

- Dither tipik olarak 100-400 Hz aralığında küçük genlikli bir akım salınımıdır.
- Statik sürtünmeyi kırarak histerezisi %10 seviyesinden %3'ün altına indirebilir.
- Dither ile PWM frekansı farklı şeylerdir; dither genelde valf üreticisi tarafından sabitlenir.

Spool, gövde deliği içinde ince bir yağ filmi üzerinde kayar. Hareketsiz kaldığında statik sürtünme dinamik sürtünmeden büyüktür; küçük bir akım değişimi spool'u yerinden oynatmaya yetmez. Sonuç histerezistir: aynı akım değerine aşağıdan ve yukarıdan yaklaştığınızda iki farklı debi elde edersiniz.

Dither bu sorunu, spool'u hiçbir zaman tam durdurmadan çözer. Sürekli küçük salınım, sistemin statik sürtünmeye değil dinamik sürtünmeye maruz kalmasını sağlar; böylece komut değiştiği anda spool tepki verir.

Ayar dengesi önemlidir:

- **Frekans çok yüksek:** Spool kütlesi ve yağ filmi salınımı sönümler, dither etkisiz kalır.
- **Frekans çok düşük / genlik çok büyük:** Titreşim aktüatöre geçer, silindirde görünür zangırdama ve gürültü oluşur.

Dither ile PWM frekansını karıştırmayın: PWM akımı üretmek içindir ve çoğu kontrolörde kullanıcı tarafından ayarlanabilir; dither ise valfin mekaniğine özgüdür ve genelde üretici tarafından sabitlenir.

Konunun tamamı: [Neden elektronik sinyalle kumanda edilmeli?](/blog/hidrolik-sistemde-elektronik-kontrol-neden-gerekli)

---

Kaynak: AXI Teknoloji — https://axiteknoloji.com/sss/dither-nedir-oransal-valf-histerezis
Son güncelleme: 2026-08-02