# Tork Dalgalanması (Torque Ripple)

> Motorun ürettiği torkun ortalama değer etrafında periyodik olarak salınmasıdır. Fırçalı motorlarda temel kaynağı komütasyondur: fırça dilim değiştirirken etkin sargı sayısı ve akım yolu anlık olarak değişir. Düşük devirlerde titreşim veya sarsıntı olarak hissedilir.

- **İçerik tipi:** Sözlük
- **Kategori:** DC Motor Sürücüleri
- **Yazar:** AXI Teknoloji Mühendislik Ekibi, Endüstriyel Elektronik
- **Yayın tarihi:** 2026-08-02
- **Sayfa:** https://axiteknoloji.com/sozluk/tork-dalgalanmasi

## Kısaca

- Tork dalgalanması komütasyon ve akım dalgalanmasından kaynaklanır.
- Yüksek PWM frekansı dalgalanmayı azaltır ama anahtarlama kaybını artırır.
- Düşük hızda hissedilen takırtı çoğu zaman rampa ayarıyla iyileştirilir.

Dalgalanmanın frekansı devir ile dilim sayısının çarpımıdır; genliği ise dilim sayısı arttıkça azalır. İkinci bir kaynak sürücü tarafındadır: PWM periyodu içindeki akım dalgalanması aynı oranda tork dalgalanması üretir.

Azaltma yolları:

- **PWM frekansını yükseltmek:** Tipik olarak 16–20 kHz bandı hem duyulabilir uğultuyu keser hem akım dalgalanmasını düşürür. Frekans arttıkça anahtarlama kaybı ve ısınma da artar; denge kurulmalıdır.
- **Redüksiyon oranı:** Dişli kutusu çıkış tarafında dalgalanmayı düzler ve mekanik atalet filtre görevi görür.
- **Çalışma noktası:** Çok düşük görev oranlarında akım kesikli hâle gelir ve dalgalanma belirginleşir; mümkünse orta bant tercih edilir.

Sahada tork dalgalanması genellikle düşük hızda kapı veya perde hareketinde takırtı olarak fark edilir. Rampayı gereğinden uzun tutmamak, düşük hız bölgesinde geçirilen süreyi kısaltarak bu şikâyeti belirgin biçimde azaltır; mekanik şokun izin verdiği en kısa rampa iyi bir denge noktasıdır.

Bu terimin kullanıldığı bağlam: [DC Motor Sürücü Seçim Rehberi](/blog/dc-motor-surucu-secim-rehberi)

---

Kaynak: AXI Teknoloji — https://axiteknoloji.com/sozluk/tork-dalgalanmasi
Son güncelleme: 2026-08-02