# Sürtünme Histerezisi (Friction Hysteresis)

> Aynı komut değerine, yaklaşma yönüne göre farklı bir sonuç alınmasıdır. Gaz kolunu aşağıdan yukarı çıkarken elde ettiğiniz devir ile yukarıdan aşağı inerken elde ettiğiniz devir arasındaki fark bu etkiyi ölçer. Kaynağı halattaki ve mafsallardaki sürtünmedir; iyi bir tesisatta fark küçük ve tekrarlanabilirdir.

- **İçerik tipi:** Sözlük
- **Kategori:** Motor Devir & Gaz Kontrolü
- **Yazar:** AXI Teknoloji Mühendislik Ekibi, Endüstriyel Elektronik
- **Yayın tarihi:** 2026-08-02
- **Sayfa:** https://axiteknoloji.com/sozluk/surtunme-histerezisi

## Kısaca

- Histerezis, aynı komutta yaklaşma yönüne göre farklı devir alınmasıdır.
- Başlıca kaynağı halat güzergâhındaki sürtünme ve mafsallardaki sıkışmadır.
- Konum geri beslemesi aktüatörü düzeltir; halat sonrası sürtünmeyi telafi etmez.

Histerezis şöyle oluşur: aktüatör halatı çekerken sürtünme kuvveti harekete ters yönde, yani çekmeye karşı çalışır. Aktüatör bırakırken ise geri getirme yayı kolu kapatır ve bu kez sürtünme yayın işine karşı durur. İki durumda da gaz kolu, aktüatörün konumundan sürtünme kadar geride kalır — ama zıt yönlerde. Sonuç, komut ile gerçek gaz açıklığı arasında bir bant oluşmasıdır.

Sahadaki tipik şikâyet şudur: potansiyometreyi aynı işarete getirdim ama devir farklı çıktı. Önce mekaniğe bakılır. Keskin dönüşlü güzergâh, ezilmiş kılıf, kirlenmiş veya paslanmış mafsal, yağlanmış ve toz toplamış halat başlıca nedenlerdir.

GS740-3P'nin AS5600 tabanlı kapalı çevrimi **aktüatörün** konumunu düzeltir, halatın ötesindeki sürtünmeyi göremez. Yani konum geri beslemesi histerezisi tümüyle ortadan kaldırmaz; mekanik güzergâhın düzgün olması yine de şarttır.

Bu terimin kullanıldığı bağlam: [Dizel motorda elektronik devir ve gaz kontrolü](/blog/dizel-motor-elektronik-devir-kontrolu-rehberi)

---

Kaynak: AXI Teknoloji — https://axiteknoloji.com/sozluk/surtunme-histerezisi
Son güncelleme: 2026-08-02