# Serbest Geçiş Diyodu (Freewheeling Diode)

> Röle, kontaktör veya valf bobininin akımı kesildiğinde ortaya çıkan ters gerilim tepesini kısa devre ederek sönümleyen, bobine ters bağlanmış diyottur. Bu tepe korumasız devrede besleme geriliminin onlarca katına çıkabilir ve anahtarlama elemanını delerek kalıcı arıza bırakır.

- **İçerik tipi:** Sözlük
- **Kategori:** Montaj, Kablolama & Arıza
- **Yazar:** AXI Teknoloji Mühendislik Ekibi, Endüstriyel Elektronik
- **Yayın tarihi:** 2026-08-02
- **Sayfa:** https://axiteknoloji.com/sozluk/serbest-gecis-diyodu

## Kısaca

- Diyodun katodu bobinin artı ucuna bağlanır; ters takılması sigorta attırır.
- 12/24 V devrelerde 1 A ve 100 V sınıfı bir diyot çoğu röle bobini için yeterlidir.
- Diyot bırakma süresini uzatır; hızlı bırakma gerekiyorsa seri zener eklenir.

Bobinden akım akarken manyetik alanda enerji depolanır. Anahtar açıldığında akım bir anda sıfırlanamaz; bobin, akımı sürdürebilmek için uçlarındaki gerilimi ters yönde yükseltir. Diyot bobine ters paralel bağlandığında bu akıma kapalı bir çevrim sunar ve gerilim tepesi diyodun yaklaşık 0,7 V'luk iletim gerilimiyle sınırlanır.

- **Seçim:** diyodun ters dayanma gerilimi besleme geriliminin en az iki katı, sürekli akımı ise bobin akımından büyük olmalıdır. 12/24 V devrelerde 1 A / 100 V sınıfı standart bir diyot çoğu röle için yeterlidir.
- **Yön:** katot (bantlı uç) bobinin artı ucuna gelir. Ters takılırsa besleme kısa devre olur ve sigorta atar.
- **Yan etki:** saf diyot bobinin bırakma süresini uzatır. Hızlı bırakma gerekiyorsa diyoda seri bir zener veya direnç eklenir.

DC sürücülerin ve kumandaların röle çıkışlarına harici bobin bağlarken bu diyot yoksa arıza kartın çıkış katında görülür. Bobinin kendi soketinde diyot bulunup bulunmadığını takmadan önce kontrol edin.

Bu terimin kullanıldığı bağlam: [Kurulum, yedeklenebilirlik ve saha sürekliliği](/blog/hct402-montaj-ve-saha-surekliligi)

---

Kaynak: AXI Teknoloji — https://axiteknoloji.com/sozluk/serbest-gecis-diyodu
Son güncelleme: 2026-08-02