Oransal Valf
Kumanda sinyalinin büyüklüğüne göre akışı kademesiz ayarlayan hidrolik valf; aç-kapa valfin aksine yükü rampalı hızlandırıp istenen noktada durdurur.
Oransal valf, kumanda sinyalinin büyüklüğüne göre akışı kademesiz ayarlayabilen hidrolik valftir. Aç-kapa valfte makara ya kapalıdır ya da tam açıktır; oransal valfte sinyal büyüdükçe açıklık, açıklıkla birlikte de debi artar. Sahadaki karşılığı şudur: yük rampalı biçimde hızlanır, rampalı biçimde yavaşlar ve istenen noktada durdurulabilir.
Aç-kapa valften farkı
| Ölçüt | Aç-kapa valf | Oransal valf |
|---|---|---|
| Makara konumu | Kapalı veya tam açık | Sinyalle orantılı ara konumlar |
| Hareketin başlaması | Ani | Rampalı |
| Sürme biçimi | Bobine gerilim uygulanır | Bobin akımı denetlenerek sürülür |
| Yük yerleştirme | Kesikli düzeltmelerle | Tek hamlede, düzeltme ihtiyacı azalır |
| Devrenin gerektirdiği | Röle veya anahtar yeterli | Sürücü kartı ve ayar gerekir |
Fark yalnızca konforla ilgili değildir. Aç-kapa bir valfte hareket her başladığında ve durduğunda yük salınır; askıdaki yük sallanır, hortumlar zorlanır ve operatör bunu düzeltmek için ek hamleler yapar. Oransal valf aynı işi tek hareketle bitirdiğinden hem makineye hem yüke binen darbe azalır.
Nasıl sürülür
Oransal bobin gerilimle değil, akım kontrollü sürme ile çalıştırılır; çünkü bobin direnci ısındıkça değişir ve sabit gerilimde akım, dolayısıyla kuvvet kayar. Bu işi yapan devreye oransal amplifikatör denir: kumanda sinyalini alır, hedef akımı üretir ve akımı ölçerek sabit tutar. Sürme akımına bindirilen küçük genlikli titreşim ise makarayı sürekli mikro hareket hâlinde tutarak yapışmayı engeller.
İki oransal valfi birbirinden ayıran şey
Aynı işi gördüğü söylenen iki valf çoğu zaman aynı sınıfta değildir. Aradaki farkı katalogdaki nominal debiden çok şu başlıklar belirler:
- Ölü bant: merkezde sinyal artarken debinin hâlâ çıkmadığı bölge. Genişliği makara bindirme tipine bağlıdır; ayrıntısı oransal valf ölü bandı maddesindedir.
- Histerezis: aynı akıma yukarıdan ve aşağıdan gelindiğinde farklı debi elde edilmesi. Histerezis, yükü tek hamlede oturtup oturtamayacağınızı belirler.
- Doğrusallık: sinyalin her bölgesinde aynı miktar artışın aynı miktar debi değişimi yaratıp yaratmadığı.
- Basınç telafisi: yük değiştiğinde aynı sinyalde aynı debinin korunup korunmadığı.
- Geri besleme: makara konumunun ölçülüp düzeltildiği kapalı çevrim yapı, tekrarlanabilirliği artırır.
Fiyat karşılaştırması yaparken bu başlıkların hangilerinin işiniz için gerçekten gerekli olduğuna karar vermek, iki ürünü yan yana koyup yalnızca etiketlere bakmaktan daha belirleyicidir.
Her işte oransal valf gerekmez
Hareketin yalnızca başlaması ve durması isteniyorsa, yük hafifse ve konumlandırma hassasiyeti aranmıyorsa aç-kapa düzen hem daha basit hem daha az ayar ister. Oransal valf beraberinde sürücü kartı ve ayar işçiliği getirir. Mevcut bir makinede kumanda kolu zaten elle sürülüyorsa, valfi değiştirmek yerine kolu sökmeden elektronik kontrole dönüştürmek çoğu zaman daha az müdahaleli bir yoldur.
Uygulamada ne yapmalı
Valf seçerken önce hareketin ne kadar hassas olması gerektiğini yazıya dökün; sonra ölü bant, histerezis ve basınç telafisi başlıklarını üreticiye tek tek sorun. Devreye alırken ölü bant telafisini ve titreşim ayarını ihmal etmeyin: iyi bir valf, yanlış sürüldüğünde aç-kapa valften daha iyi davranmaz.
Bu terimin kullanıldığı bağlam: Traktör hidrolik kolunu elektronik kontrole dönüştürme