Motor Endüktansı (Motor Inductance)
Sargının manyetik enerji depolama yeteneğidir. PWM ile sürülen motorda akım dalgalanmasını belirler: endüktans büyüdükçe dalgalanma küçülür, motor serin kalır.
Motor endüktansı, sargının manyetik enerji depolama yeteneğidir ve milihenri ile ifade edilir. PWM ile sürülen bir motorda akımın ne kadar düzgün olacağını belirleyen ana etkendir: endüktans ne kadar büyükse akım dalgalanması o kadar küçük olur. Aynı sürücünün aynı ayarlarla her motorda aynı davranmamasının başlıca nedeni budur.
PWM ile hız kontrolünü mümkün kılan şey
Sargı endüktansı, PWM darbelerine karşı doğal bir filtre görevi görür. Akım anında değişemediği için motor, kesikli darbelerin ortalamasına tepki verir; darbeler arasında akım tamamen çökmez, yalnızca küçük bir dalgalanma bırakır. PWM ile hız kontrolünün mümkün olmasının temel nedeni bu filtreleme etkisidir.
Dalgalanmanın büyüklüğü iki şeye bağlıdır: endüktans ve anahtarlama frekansı. Endüktans yarıya inerse dalgalanma kabaca iki katına çıkar; frekans iki katına çıkarsa dalgalanma kabaca yarıya iner. Bu yüzden düşük endüktanslı bir motorda frekansı yükseltmek, kaybedilen filtrelemeyi geri kazanmanın yoludur.
Motor tipine göre ne kadar fark eder
Değerler motor tipine göre büyük fark gösterir. Büyük, çok sarımlı fırçalı DC motorlarda endüktans tipik olarak birkaç milihenri mertebesindeyken, küçük demirsiz rotorlu motorlarda yüz mikrohenrinin altına inebilir. Düşük endüktanslı motorlar aynı frekansta çok daha büyük dalgalanma çeker ve bu yüzden yüksek anahtarlama frekansı ister; aksi hâlde motor gereksiz ısınır.
- Yüksek endüktans: Akım düzgün, motor serin; düşük frekansta bile sorun çıkarmaz. Bedeli, akım komutuna tepkinin yavaşlamasıdır.
- Düşük endüktans: Tepki hızlı, dalgalanma büyük. Fazladan ısı hem sargıda hem sürücünün güç katında birikir.
| Motor tipi | Endüktans | Sürücüde görülen belirti |
|---|---|---|
| Büyük fırçalı DC (ırgat, vinç, kapı) | Yüksek | Akım düzgün; düşük frekansta bile sorunsuz |
| Orta boy redüktörlü DC | Orta | Frekans işitme bandındaysa belirgin uğultu |
| Küçük demirsiz rotorlu | Düşük | Aynı frekansta ısınma ve dalgalanma belirgin |
Değeri öğrenmenin üç yolu vardır: motorun teknik dokümanı, LCR metreyle uçlardan ölçüm, ya da dolaylı gözlem. Doküman yoksa dolaylı yol pratikte yeterlidir; aynı sürücüyle iki motoru karşılaştırdığınızda daha çok ısınan ve daha yüksek sesle uğuldayan motor, düşük endüktanslı olandır.
Frekansı yükseltmenin bedeli
Anahtarlama frekansını artırmak dalgalanmayı bastırır ama bedava değildir: her anahtarlama darbesi güç katında bir kayıp bırakır ve yüksek PWM frekansı sürücüyü daha çok ısıtır. Doğru ayar, motorun sesini ve sıcaklığını birlikte kabul edilebilir tutan en düşük frekanstır; frekansı körlemesine en üste çekmek sürücüyü zorlar. Kartın frekansı sabitse bu bir ayar meselesi değil, motor-sürücü uyumu meselesidir.
Motor değiştirdiğinizde yapılacak kontrol
Bir modülün belirli bir motorda sessiz ve serin çalışması, çok farklı bir motorda da aynı sonucu vereceği anlamına gelmez. Motoru değiştirdiğinizde şu üç ölçümü tekrarlayın: yükte çekilen sürekli akım, yarım saatlik çalışmanın sonunda sürücü gövde sıcaklığı ve motorun boşta çıkardığı ses. Üçünden biri bozulduysa önce anahtarlama frekansını, sonra besleme kablosu kesitini, en son da motor seçimini gözden geçirin. Gözden kaçan ama en pahalıya mal olan adım bu ölçümün hiç yapılmamasıdır.
Bu terimin kullanıldığı bağlam: DC Motor Sürücü Seçim Rehberi