# Kontrol Kararlılığı (Stability)

> Kararlılık, sistemin bir bozucu etkiden sonra salınımı büyütmeden hedefe oturabilmesidir. Kararlı bir sistemde her salınım bir öncekinden küçüktür ve hareket birkaç çevrimde söner. Salınımın genliği sabit kalıyor ya da büyüyorsa sistem kararlılık sınırındadır veya kararsızdır.

- **İçerik tipi:** Sözlük
- **Kategori:** Motor Devir & Gaz Kontrolü
- **Yazar:** AXI Teknoloji Mühendislik Ekibi, Endüstriyel Elektronik
- **Yayın tarihi:** 2026-08-02
- **Sayfa:** https://axiteknoloji.com/sozluk/kontrol-kararliligi

## Kısaca

- Kararlı sistemde her salınım bir öncekinden küçüktür ve hareket birkaç çevrimde söner.
- Mekanik gecikme ve boşluk, kararlılık payını kazançtan daha çok tüketir.
- Ayar daima pay bırakılarak yapılır; sınırdaki ayar koşul değişince kararsızlaşır.

Kararlılığı bozan etkenler çoğunlukla kontrol parametresinden önce fiziktedir:

- **Gecikme:** komut ile gerçekleşen hareket arasındaki her gecikme kararlılık payını yer. Halat sürtünmesi, mafsal boşluğu ve mekanik esneme birer gecikme kaynağıdır.
- **Fazla kazanç:** agresif düzeltme, gecikmeyle birleşince salınımı besler.
- **Değişen koşullar:** soğuk yağ, ısınan ortam, aşınan halat; dünde kararlı olan ayar bugün sınırda olabilir.

Bu yüzden ayar her zaman bir pay bırakılarak yapılır. Sahada kararsızlık belirtisi gördüğünüzde — düzenli devir inip çıkması, aktüatörün sürekli küçük hareketler yapması — önce mekanik zinciri kontrol edin: halat gerginliği, güzergâhtaki keskin dönüşler, kılavuzların sabitliği ve mafsal boşluğu. GS740-3P'de kontrol parametreleri fabrika ayarlı olduğundan çözüm neredeyse her zaman bu tarafta bulunur.

Bu terimin kullanıldığı bağlam: [Dizel motorda elektronik devir ve gaz kontrolü](/blog/dizel-motor-elektronik-devir-kontrolu-rehberi)

---

Kaynak: AXI Teknoloji — https://axiteknoloji.com/sozluk/kontrol-kararliligi
Son güncelleme: 2026-08-02