# Kolektör / Komütatör (Commutator)

> Rotor miline oturan, birbirinden yalıtılmış bakır dilimlerden oluşan silindirik parçadır. Fırçalarla temas ederek dönüş sırasında sargı akımının yönünü sürekli değiştirir ve böylece torkun hep aynı yönde kalmasını sağlar. Fırçalı DC motorun mekanik anahtarlama düzeneğidir.

- **İçerik tipi:** Sözlük
- **Kategori:** DC Motor Sürücüleri
- **Yazar:** AXI Teknoloji Mühendislik Ekibi, Endüstriyel Elektronik
- **Yayın tarihi:** 2026-08-02
- **Sayfa:** https://axiteknoloji.com/sozluk/kolektor

## Kısaca

- Kolektör, sargı akımının yönünü mekanik olarak çeviren bakır dilim setidir.
- Kirli kolektör temas direncini artırır ve çalışma akımını yükseltir.
- Bakım sonrası akım eşikleri yeniden kalibre edilmelidir.

Rotor dönerken her dilim sırayla fırçanın altına gelir; sargıdaki akım yönü tersine çevrilir ve manyetik alanla rotor alanı arasındaki açı korunur. Elektronik anahtarlamanın mekanik karşılığıdır. Dilim sayısı arttıkça tork dalgalanması azalır ve dönüş daha yumuşak olur.

Kolektörün durumu, sürücü tarafında ölçtüğünüz akımı doğrudan etkiler:

- **Kirli veya oksitli yüzey:** Temas direnci artar, aynı yükte akım yükselir, akım algılamalı durdurma erken tetiklenir.
- **Dilim arası karbon köprüsü:** Sargılar kısmen kısa devre olur, motor ısınır ve güç kaybeder.
- **Oval aşınmış kolektör:** Fırça zıplar, ark ve parazit artar.

Bakım genellikle basittir: motoru enerjisiz bırakıp karbon tozunu temizlemek, yüzeyi ince zımpara veya kolektör taşıyla düzeltmek ve dilim arası oyukları açmak. AntiSwitch benzeri akım eşikli sistemlerde bakım sonrası eşiği yeniden kalibre etmek gerekir, çünkü çalışma akımı düşer.

Bu terimin kullanıldığı bağlam: [DC motor ve sürücü arıza teşhis matrisi](/blog/dc-motor-surucu-ariza-teshis-matrisi)

---

Kaynak: AXI Teknoloji — https://axiteknoloji.com/sozluk/kolektor
Son güncelleme: 2026-08-02