Kalıp ve Üretim Aparatı (Tooling)
Kalıp veya üretim aparatı; kutu, panel, konnektör kapağı ya da mekanik parçanın seri üretimi için bir defaya mahsus yaptırılan üretim düzeneğidir. Bir kez yapılır, sonraki her üretimde kullanılır; bu yüzden maliyeti adede değil projeye bağlıdır.
Elektronik projelerinde en sık karşılaşılan aparatlar plastik enjeksiyon kalıbı, sac büküm ve kesim aparatları, baskı devre için stensil ve üretim test fikstürüdür.
- Karar noktası: düşük adetlerde hazır standart kutu kullanmak, kalıp yaptırmaktan genellikle daha uygundur. Kalıp, adet arttıkça ve mekanik olarak özgün bir biçim gerektiğinde anlamlı hâle gelir.
- Değişiklik maliyeti: kalıp üzerinde sonradan yapılacak değişiklikler sınırlıdır ve maliyetlidir; bu yüzden kutu geometrisi kalıp yapımından önce prototiple doğrulanır.
- Sahiplik ve saklama: kalıbın kime ait olduğu, nerede saklanacağı ve bakımının kim tarafından yapılacağı sözleşmede ayrıca yazılır.
- Ömür: aparatlar kullanım sayısına bağlı olarak aşınır ve bakım gerektirir.
Bu nedenle özel projelerde kutu kararı, elektronik tasarımdan bağımsız düşünülmez: kart ölçüsü, konnektör yerleşimi ve montaj yöntemi kalıp kararını doğrudan etkiler. Aparat maliyeti ve adet eşikleri projeye göre değişir ve teklif aşamasında netleşir.
Bu terimin kullanıldığı bağlam: Hizmetlerimiz