# Aşım (Overshoot)

> Aşım, bir komut değişiminden sonra devrin veya aktüatör konumunun hedefi geçip üstüne çıkmasıdır. Hedefin yüzde birkaçı kadar bir aşım çoğu uygulamada kabul edilir; yüzde onu aşan aşım kazancın fazla olduğunu ya da mekanikte atalet biriktiğini gösterir.

- **İçerik tipi:** Sözlük
- **Kategori:** Motor Devir & Gaz Kontrolü
- **Yazar:** AXI Teknoloji Mühendislik Ekibi, Endüstriyel Elektronik
- **Yayın tarihi:** 2026-08-02
- **Sayfa:** https://axiteknoloji.com/sozluk/devir-asimi

## Kısaca

- Aşım, komuttan sonra hedefin geçilip üstüne çıkılmasıdır ve ataletle kazancın birleşimidir.
- Rampa uygulamak aşımı, kazanç düşürmekten daha az hız kaybıyla azaltır.
- Büyüyen aşım kararsızlığın habercisidir ve ayar geri alınmalıdır.

Aşım, sistemin ataleti ile kontrolcünün agresifliğinin birleşmesinden doğar. Kontrolcü büyük hatayı görüp aktüatörü hızla sürer; hata sıfıra yaklaştığında hareket enerjisi hâlâ vardır ve hedef geçilir. Ardından ters yönde düzeltme gelir, sistem birkaç salınımdan sonra oturur.

- **Kazancı düşürmek** aşımı azaltır ama oturma süresini uzatır.
- **Rampa uygulamak** aşımı kaynağında keser: komut basamak değil, kontrollü bir eğim olarak verilir.

Motorda aşımın pratik bedeli yalnızca konfor değildir. Gaz aniden açılırsa dizelde bir an fazla yakıt gider, siyah duman ve gereksiz devir sıçraması olur; pompada ani debi artışı hatta darbe yaratır. GS740-3P'de konum komutu yumuşak rampayla uygulanır, bu da aktüatör tarafındaki aşımı sınırlar. Aşımın sürekli büyümesi, kararlılık sınırına yaklaşıldığının ilk işaretidir.

Bu terimin kullanıldığı bağlam: [Dizel motorda elektronik devir ve gaz kontrolü](/blog/dizel-motor-elektronik-devir-kontrolu-rehberi)

---

Kaynak: AXI Teknoloji — https://axiteknoloji.com/sozluk/devir-asimi
Son güncelleme: 2026-08-02